Doanh thu 2,6 tỷ USD của các startup AI Trung Quốc: Thành công hay ảo ảnh?

Một ước tính gần đây từ Menlo Ventures đặt ra câu hỏi lớn: liệu năm startup AI hàng đầu Trung Quốc có thực sự đạt tổng doanh thu 2,6 tỷ USD trong năm 2024? Con số này, nếu đúng, sẽ chứng minh rằng các công ty AI Trung Quốc không chỉ giỏi thu hút người dùng mà còn chuyển đổi thành doanh thu thực tế. Nhưng với tư cách là một kiến trúc sư quản trị DAO từng phân tích ICO Aragon và kiểm toán các giao thức DeFi, tôi biết rằng các con số doanh thu có thể che giấu nhiều điểm yếu. Hãy bắt đầu từ chính cấu trúc của ước tính này. Bối cảnh: Năm startup được đề cập là Zhipu (doanh thu 1 tỷ USD), DeepSeek (500 triệu USD), Kling (500 triệu USD), MiniMax (400 triệu USD) và Moonshot (200 triệu USD). Thông tin do Deedy Das, đối tác của Menlo Ventures, cung cấp, dựa trên phân tích riêng của ông. Các công ty này đã vượt qua giai đoạn nghiên cứu thuần túy để bước vào giai đoạn thương mại hóa. Họ cạnh tranh bằng chiến lược giá thấp, mã nguồn mở, triển khai doanh nghiệp và dịch vụ đám mây. Tuy nhiên, không có báo cáo tài chính nào được công bố, và nguồn tin duy nhất là một nhà đầu tư mạo hiểm có lợi ích trực tiếp trong hệ sinh thái. Điều này nhắc tôi nhớ đến những đợt ICO năm 2017: ai cũng nói về doanh thu tiềm năng, nhưng thực tế thường xa vời. Phân tích cốt lõi: Khi nhìn vào từng công ty, cấu trúc doanh thu bộc lộ rủi ro. Zhipu (1 tỷ USD) phụ thuộc nặng vào khách hàng chính phủ và doanh nghiệp nhà nước. Đây là doanh thu có biên lợi nhuận cao nhưng không bền vững nếu ngân sách nhà nước thay đổi. DeepSeek (500 triệu USD) nổi tiếng với chính sách giá cực thấp – mỗi token chỉ bằng một phần nhỏ so với OpenAI. Đạt 500 triệu USD với mức giá đó đòi hỏi khối lượng cuộc gọi khổng lồ, và chi phí suy luận gần như ăn hết doanh thu. Kling (500 triệu USD) là sản phẩm của Kuaishou, nên doanh thu có thể đến từ nội bộ hơn là bán hàng độc lập. MiniMax (400 triệu USD) và Moonshot (200 triệu USD) phụ thuộc vào ứng dụng tiêu dùng (như Kimi với xử lý văn bản dài), nhưng khả năng chuyển đổi người dùng miễn phí thành trả tiền còn thấp. Trong lĩnh vực blockchain, chúng ta thường đánh giá TVL hơn là doanh thu lỏng lẻo. Tương tự, ở đây, chất lượng doanh thu quan trọng hơn quy mô. Góc nhìn ngược chiều: Hầu hết các báo cáo đều ca ngợi sự tăng trưởng, nhưng tôi thấy ba điểm mù. Thứ nhất, cuộc chiến giá cả đang đốt tiền của nhà đầu tư. DeepSeek và Moonshot chấp nhận lỗ để giành thị phần – mô hình giống như các giao thức DeFi từng làm (ví dụ SushiSwap với tokenomics không bền vững). Thứ hai, những gã khổng lồ đám mây (ByteDance, Baidu, Alibaba) cũng có mô hình AI riêng, và họ có thể cung cấp dịch vụ miễn phí để bán đám mây, đè bẹp các startup. Thứ ba, rủi ro về chip: lệnh cấm xuất khẩu của Mỹ đối với NVIDIA H100/H800 có thể chặn đứng khả năng mở rộng của các startup này. Zhipu có lợi thế trong việc tiếp cận chip nội địa (Huawei昇腾), nhưng hiệu suất vẫn thua kém. Tôi đã thấy nhiều dự án blockchain sụp đổ vì phụ thuộc vào một nguồn hạ tầng duy nhất; bài học đó áp dụng ở đây. Kết luận: Doanh thu 2,6 tỷ USD là một tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để khẳng định thành công. Các startup AI Trung Quốc cần chứng minh tính bền vững: biên lợi nhuận, tỷ lệ giữ chân khách hàng, và khả năng chống chịu với các cú sốc địa chính trị. Trong lĩnh vực blockchain, chúng ta thường hỏi: 'Dự án này có thể sống sót qua một mùa đông tiền điện tử không?' Câu hỏi tương tự cũng nên được đặt ra cho các kỳ lân AI này. Liệu họ có thể vượt qua cuộc chiến giá cả và sự thống trị của các ông lớn đám mây, hay sẽ trở thành những bong bóng tiếp theo? Chỉ có thời gian và dữ liệu tài chính thực tế mới trả lời được.