Lợi suất trái phiếu Mỹ giảm, Bitcoin đứng yên: Bản giao hưởng cuối của thanh khoản?
Nguyễn Thảo
Không ai gọi một bản tin trái phiếu kho bạc Mỹ là tin tức blockchain. Nhưng với tôi, một kẻ đã sống qua ba chu kỳ tăng giảm, nó còn đáng đọc hơn mọi thông cáo báo chí của các dự án Layer 2 vừa gọi vốn. Hôm qua, dữ liệu việc làm yếu hơn dự kiến đã khiến giới đầu tư hạ đặt cược vào khả năng Fed nâng lãi suất. Trái phiếu Mỹ tăng giá, lợi suất giảm. Và trên màn hình giao dịch của tôi ở Tokyo, Bitcoin im lặng đến kỳ lạ. Không phải vì nó không quan tâm. Mà vì nó đang chờ đợi. Những người mới vào nghề sẽ gọi đây là khoảnh khắc "tích lũy". Những kẻ kỳ cựu như tôi gọi đây là khoảnh khắc trước cơn bão.
Để hiểu vì sao một nhà giao dịch crypto lại dán mắt vào thị trường trái phiếu, bạn cần nhìn lại cơ chế truyền dẫn thanh khoản. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm được ví như "mức giá của mọi tài sản". Khi lợi suất cao, tiền gửi ngân hàng và trái phiếu trở nên hấp dẫn hơn so với cổ phiếu hay Bitcoin. Khi lợi suất giảm, chi phí cơ hội của việc nắm giữ tài sản rủi ro giảm theo. Dòng tiền có xu hướng dịch chuyển từ kênh "an toàn" sang kênh "tăng trưởng". Bản tin hôm nay cho thấy thị trường đang bắt đầu tin rằng chu kỳ thắt chặt tiền tệ của Fed đã đến hồi kết. Đó là lý do dân crypto gọi đây là "tin tốt". Nhưng tôi không gọi đó là tin tốt. Tôi gọi đó là một sự đảo chiều thanh khoản có thể đã bị định giá quá sớm.
Hãy nhìn vào lịch sử. Tháng 12 năm 2018, khi Fed chuyển hướng ôn hòa, Bitcoin đã chạm đáy 3.200 USD trước khi bùng nổ lên 13.000 USD chỉ trong vài tháng. Tháng 3 năm 2020, khi Fed tung gói cứu trợ khẩn cấp, Bitcoin phục hồi từ 3.800 USD lên 60.000 USD chỉ trong một năm. Mỗi lần Fed xoay trục, thanh khoản lại được bơm vào thị trường rủi ro. Nhưng có một chi tiết mà hầu hết mọi người bỏ qua: trong cả hai lần đó, thị trường crypto đã tạo đáy trước khi Fed hành động chính thức. Điều đó có nghĩa là "smart money" đã vào lệnh từ trước, còn đám đông chỉ nhảy vào khi bản tin được xác nhận. Nói cách khác, nếu bạn đang chờ Fed tuyên bố cắt giảm lãi suất rồi mới mua Bitcoin, bạn đã đến trễ hai chu kỳ.
Bây giờ, hãy nhìn vào cấu trúc thị trường hiện tại. Bitcoin đang giao dịch trong vùng tích lũy rộng, với khối lượng giảm dần. Trên biểu đồ hằng ngày, giá đang hình thành mô hình cờ tăng nhưng khối lượng không xác nhận. Nếu phá vỡ trên 70.000 USD với khối lượng lớn, mục tiêu tiếp theo là 75.000 USD. Ngược lại, nếu mất 60.000 USD, vùng hỗ trợ tiếp theo là 52.000 USD. Trên chuỗi, dòng tiền từ các ví cá voi không cho thấy sự gia tăng đột biến. Số dư Bitcoin trên các sàn giao dịch đang giảm nhẹ, một tín hiệu tích lũy, nhưng không đủ mạnh để xác nhận một đợt bứt phá. Các quỹ Bitcoin ETF ghi nhận dòng vốn vào nhẹ, nhưng không có gì giống với cơn sốt hồi đầu năm. Điều này trái ngược với những gì bạn đọc trên Twitter, nơi mọi người đang hô hào "altseason". Dựa trên kinh nghiệm audit hợp đồng thông minh của tôi, tôi có thể nói rằng: dòng tiền thông minh không bao giờ ồn ào trên mạng xã hội. Nó âm thầm dịch chuyển qua các cầu nối thanh khoản, các hợp đồng phái sinh và các sàn giao dịch phi tập trung.
Điều quan trọng hơn là cấu trúc phí giao dịch. Sau bản nâng cấp Dencun, dữ liệu blob đã giúp chi phí giao dịch trên các chuỗi rollup giảm mạnh. Các đội ngũ phát triển ăn mừng, và các VC liên tục bán câu chuyện "mở khóa thanh khoản". Nhưng tôi đã đọc mã nguồn và nhận thấy một điều mà ít người để ý: không gian blob sẽ bão hòa trong vòng hai năm. Khi đó, phí gas của mọi rollup sẽ tăng gấp đôi. Điều này có nghĩa là nếu thanh khoản thực sự quay lại, chi phí giao dịch trên Layer 2 sẽ tăng vọt, và câu chuyện "mở khóa thanh khoản" mà các VC đang bán cho bạn có thể chỉ là một lớp sơn mới trên một vấn đề cũ. Tôi không nói rằng rollup sẽ sụp đổ. Tôi nói rằng chi phí sẽ tăng, và những ai đang xây dựng ứng dụng tiêu dùng trên Layer 2 cần chuẩn bị cho kịch bản đó.
Còn với DeFi, câu chuyện "phân mảnh thanh khoản" đang được nhắc đến như một vấn đề cần giải quyết. Các giao thức mới ra đời với lời hứa "tổng hợp thanh khoản", "thanh khoản thống nhất". Nhưng từ góc nhìn của một người đã audit các giao thức từ năm 2020, tôi cho rằng đó không phải là vấn đề thực. Đó là câu chuyện do các quỹ đầu tư tạo ra để bán cho bạn những sản phẩm mới. Thanh khoản không bao giờ phân mảnh vì bản thân nó vốn đã phân mảnh. Vấn đề thực sự nằm ở động lực của người cung cấp thanh khoản, và động lực đó bị chi phối bởi lãi suất toàn cầu. Khi lợi suất trái phiếu giảm, người ta sẽ tìm kiếm lợi nhuận ở DeFi. Điều đó có lợi cho các giao thức, nhưng không phải vì chúng giải quyết được "phân mảnh", mà vì tiền rẻ hơn. Đừng nhầm lẫn giữa nguyên nhân và kết quả.
Và nói về tiền rẻ hơn, tôi muốn cảnh báo về một thứ đang được tiếp thị rất mạnh: các sản phẩm stablecoin sinh lời như sUSDe. Cấu trúc của chúng dựa trên chênh lệch lãi suất và đòn bẩy. Trong thị trường tăng, chúng chạy rất đẹp. Nhưng chúng được xây dựng trên sự không khớp kỳ hạn và rủi ro chồng chất. Tôi đã phân tích hợp đồng của một số giao thức tương tự, và tôi thấy rằng khi lãi suất giảm nhanh, chênh lệch thu hẹp, dòng tiền rút ra, và đòn bẩy bị siết. Khi thị trường đảo chiều, những sản phẩm này sẽ phát nổ đầu tiên. Tôi đã thấy điều đó với Terra, với FTX, và tôi sẽ thấy điều đó lặp lại. Không phải vì tôi muốn, mà vì lịch sử thanh khoản luôn trừng phạt những kẻ lãng quên rủi ro.
Bây giờ đến phần phản trực giác. Mọi người đang ăn mừng vì "dữ liệu việc làm yếu" đồng nghĩa với việc Fed sẽ ngừng tăng lãi suất. Nhưng hãy tự hỏi: tại sao việc làm yếu lại là tin tốt? Nếu nền kinh tế Mỹ suy yếu, lợi nhuận doanh nghiệp sẽ giảm, và cuối cùng dòng tiền sẽ rút khỏi mọi tài sản rủi ro, bao gồm cả Bitcoin. Cái gọi là "bad news is good news" chỉ đúng trong một giai đoạn rất ngắn của chu kỳ. Khi thị trường chuyển từ định giá "kỳ vọng nới lỏng" sang định giá "suy thoái thực tế", bạn sẽ thấy một cú sốc. Tôi đã chứng kiến điều đó vào năm 2022, khi mọi người đều nghĩ Fed sẽ "pivot" và cứu thị trường. Họ đã đúng, nhưng chỉ sau khi Bitcoin rơi từ 48.000 USD xuống 16.000 USD. Nếu bạn mua Bitcoin vào tháng 6 năm 2022 vì tin rằng Fed sắp xoay trục, bạn sẽ mất 60% tài khoản trước khi Fed thực sự xoay trục vào tháng 11.
Hãy nhìn vào hành vi của những người bán lẻ. Họ đang FOMO. Họ nhảy vào các altcoin nhỏ với hy vọng "x10". Trong khi đó, smart money đang mua quyền chọn bán và phòng ngừa danh mục. Tôi không nói rằng bạn nên bán tất cả. Tôi nói rằng nếu bạn đang giao dịch dựa trên bản tin vĩ mô mà không kiểm tra dòng tiền trên chuỗi, bạn chính là người cuối cùng tham gia bữa tiệc. Và trong lịch sử, người cuối cùng tham gia bữa tiệc luôn phải trả tiền cho tất cả những người trước đó. Thị trường tăng là liều thuốc ngủ ngon nhất cho kẻ bất cẩn. Cơn cuồng NFT chỉ là vỏ bọc cho nỗi sợ bỏ lỡ. Lần này, thứ khiến bạn tỉnh giấc có thể không phải là một dự án sụp đổ, mà là toàn bộ nền kinh tế đang chậm lại.
Vậy chiến lược nào cho giai đoạn này? Đừng nhìn vào giá, hãy nhìn vào thanh khoản. Theo dõi lợi suất trái phiếu 10 năm, chỉ số DXY, và dòng tiền vào các quỹ Bitcoin ETF. Nếu lợi suất tiếp tục giảm và DXY phá vỡ ngưỡng 100, đó là tín hiệu xác nhận dòng tiền đang quay lại. Ngược lại, nếu lợi suất bật tăng, mọi thứ sẽ đảo chiều nhanh chóng. Còn với những ai đang ôm stablecoin sinh lời như sUSDe, hãy tự hỏi: bạn có hiểu cấu trúc không khớp kỳ hạn bên dưới không? Nếu không, hãy rút tiền trước khi quá muộn. Hãy để dành một phần danh mục cho những ngày mưa. Vì khi cơn mưa suy thoái đến, người có tiền mặt là người sống sót. Và người có kỷ luật là người có thể ngủ ngon.