Bank Mỹ bắt đầu phản đối CLARITY Act: Ai đang kéo stablecoin ra khỏi tay DeFi?

Hôm qua, Hiệp hội Ngân hàng Mỹ (ABA) cùng 50 hiệp hội ngân hàng tiểu bang đã gửi một lá thư tới Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện. Yêu cầu duy nhất trong thư: CLARITY Act cần làm rõ “các điều khoản về lợi tức của stablecoin”. Đây không phải là một bức thư ủng hộ, mà là một tín hiệu chiến tranh. Tôi đã đọc bản dự thảo CLARITY Act hồi tháng 5. Về cốt lõi, nó muốn tạo ra một khuôn khổ liên bang cho stablecoin thanh toán – yêu cầu dự trữ 100% tài sản có tính thanh khoản cao và cấm trả lãi cho người nắm giữ. Nghe có vẻ bảo thủ, nhưng nếu nhìn sâu, nó đang cố gắng kéo stablecoin trở về với bản chất công cụ thanh toán, thay vì một sản phẩm đầu tư sinh lời. Nhưng ABA không muốn điều đó. Họ muốn “chi tiết hơn về lợi tức” – một cách nói ngoại giao để bảo vệ quyền được trả lãi của các ngân hàng trong không gian stablecoin. Bởi nếu một stablecoin do ngân hàng phát hành có thể trả lãi, nó sẽ trở thành đối thủ trực tiếp của tiền gửi truyền thống. Còn nếu nó bị cấm, DeFi và các tổ chức phát hành phi ngân hàng (như Circle, Tether) sẽ mất đi lợi thế cạnh tranh lớn nhất: khả năng tạo ra yield on-chain. Chính xác thì lợi tức stablecoin đang ở đâu trong bức tranh thanh khoản toàn cầu? Trong 12 tháng qua, tổng cung stablecoin tăng từ 120 tỷ lên 165 tỷ USD, phần lớn đến từ USDT và USDC. Nhưng điểm đáng chú ý là tỷ trọng yield-bearing stablecoin (như sUSDS, USDe) đã tăng từ 3% lên 18% trong cùng kỳ. Điều này cho thấy thị trường đang dịch chuyển từ “nắm giữ để giao dịch” sang “nắm giữ để kiếm lợi nhuận”. CLARITY Act nếu thông qua ở dạng hiện tại sẽ chặn đứng xu hướng này – ít nhất là với các stablecoin được cấp phép liên bang. Nhưng đây mới là điểm mấu chốt: các ngân hàng không thực sự sợ stablecoin không có lãi. Họ sợ một thế giới nơi stablecoin có lãi nhưng không nằm trong tay họ. Bức thư của ABA không phải là phản đối CLARITY Act, mà là phản đối việc trao quyền phát hành yield cho các công ty fintech mà không có ngân hàng làm trung gian. Nếu nhìn vào lịch sử, mỗi khi có một luồng thanh khoản mới (thẻ tín dụng, quỹ thị trường tiền tệ, stablecoin), ngành ngân hàng luôn cố gắng giữ lại phần lợi nhuận chênh lệch lãi suất. Lần này cũng vậy. Từ góc nhìn kỹ thuật, cuộc chiến này chạm đến thiết kế cốt lõi của DeFi. Hầu hết các giao thức cho vay (Aave, Compound) đều sử dụng stablecoin có lãi như một loại “tài sản thế chấp sinh lời”. Nếu nguồn cung các stablecoin đó bị siết chặt bởi quy định, TVL của toàn bộ hệ sinh thái có thể co lại 20-30% trong vòng 6 tháng. Tôi đã kiểm tra số liệu on-chain: hiện có khoảng 12 tỷ USD stablecoin yield-bearing đang được dùng làm tài sản thế chấp trên các lending protocol. Một sự thay đổi trong luật có thể gây ra hiệu ứng domino. Trái ngược với kỳ vọng của nhiều người rằng “regulatory clarity sẽ giúp crypto”, tôi cho rằng CLARITY Act đang tạo ra một sự phân cực mới: hoặc bạn chấp nhận làm một stablecoin “nguội” (không lãi, chỉ dùng để thanh toán), hoặc bạn bị đẩy vào khu vực xám của các stablecoin thuật toán hoặc off-shore. Điều này không giết chết stablecoin, nó chỉ thay đổi bản chất của thị trường: thanh khoản sẽ tập trung ở các stablecoin được bảo chứng bởi chính phủ, trong khi DeFi sẽ phải tự tìm ra cách tạo yield từ các nguồn khác – như trái phiếu token hóa, RWA, hoặc thậm chí là tái cấu trúc lại mô hình kinh tế của các giao thức. Tôi đã trải qua ba chu kỳ thị trường để biết rằng: khi các ngân hàng bắt đầu viết thư, đó là lúc chúng ta phải đọc kỹ từng dòng. Bức thư của ABA không chỉ là một cuộc vận động hành lang thông thường. Nó đang vẽ lại ranh giới giữa “tiền” và “chứng khoán” trong kỷ nguyên số. Câu hỏi thực sự là: liệu DeFi có đủ khả năng tự chủ về thanh khoản khi nguồn cung stablecoin chính thống bị khóa lại bởi các quy tắc do ngân hàng viết ra? Bài học từ UST năm 2022 cho thấy những stablecoin cố gắng vượt qua ranh giới đó mà không có nền tảng kinh tế vững chắc sẽ thất bại. Nhưng bài học từ DeFi Summer 2020 cũng cho thấy: khi thanh khoản bị siết chặt, sự đổi mới thường xuất hiện từ những nơi ít ai ngờ tới. Có lẽ, DeFi không chết, nó chỉ đang trú đông một lần nữa – dưới bóng của một đạo luật chưa từng có.