Khi kho tên lửa cạn và kho Bitcoin đầy: Địa chính trị, nợ công và chu kỳ thanh khoản

Tôi không tin vào câu "chiến tranh tốt cho Bitcoin". Tôi từng nghe nó vào tháng 2 năm 2022, khi xe tăng Nga lao vào Ukraine. Bitcoin giảm 20% trong ba tuần sau đó. Tôi tiếp tục nghe nó vào tháng 10 năm 2023, khi giao tranh bùng phát ở Gaza. Bitcoin lình xình hai tháng trước khi tăng. Lịch sử không ủng hộ câu nói đó, nhưng lịch sử lại ủng hộ một câu chuyện khác: cuộc chiến tiêu hao để lại dấu ấn của nó trên bảng cân đối kế toán của ngân hàng trung ương, và chính cái dấu ấn đó – chứ không phải tiếng bom – mới là thứ di chuyển thị trường tài sản kỹ thuật số. Crypto Briefing đưa tin hôm nay rằng quân đội Mỹ đang đốt nhanh kho dự trữ tên lửa chính xác tầm xa trong cuộc xung đột với Iran. Tên lửa Tomahawk, JASSM, PrSM – những vũ khí đắt tiền với giá hàng triệu đô la mỗi quả – đang được bắn với tốc độ vượt xa khả năng sản xuất của Lầu Năm Góc. Bài báo ngắn, thiếu chi tiết cụ thể, nhưng nó gợi ra một câu hỏi vĩ mô lớn hơn nhiều: ai sẽ trả hóa đơn? Câu trả lời, như thường lệ trong lịch sử, là người nộp thuế hôm nay và người nắm giữ trái phiếu kho bạc ngày mai. Khi kho vũ khí cạn kiệt, kho bạc bắt đầu chảy máu. Tôi đã nhìn thấy mô hình này nhiều lần. Năm 2017, tôi 29 tuổi, phân tích thị trường ICO tại một ngân hàng đầu tư ở Bogotá. Tôi đã dành bốn tháng nghiên cứu Tezos – không phải vì hợp đồng thông minh của nó, mà vì dòng tiền khổng lồ chảy vào các đợt chào bán tiền mã hóa có sự tương đồng kỳ lạ với chu kỳ thanh khoản toàn cầu. Tôi viết một báo cáo 20 trang dự đoán đỉnh ICO vào tháng 9 năm 2017, dựa trên chỉ số M2 toàn cầu. Kết quả đúng, và tôi được thăng chức. Nhưng điều tôi học được là một bài học đơn giản: khi chính phủ đối mặt với các khoản chi bất ngờ, họ không cắt giảm chi tiêu – họ in tiền, vay nợ, và đẩy lạm phát xuống những người nắm giữ tài sản định danh. Hôm nay, cuộc chiến Iran đặt ra một câu hỏi tương tự. Khác với các cuộc chiến tranh trước đây, nơi quân đội có thể dựa vào bom thông minh với chi phí vừa phải, cuộc chiến này đang sử dụng vũ khí chính xác với chi phí khổng lồ. Mỗi quả Tomahawk Block V có giá khoảng 2 triệu đô la. Mỗi quả JASSM-ER có giá khoảng 1,5 triệu đô la. Nếu Mỹ bắn vài nghìn quả trong vài tuần, đó là hàng tỷ đô la chỉ riêng chi phí mua sắm, chưa tính chi phí hậu cần, vận hành, và thay thế. Để tài trợ cho việc này, Lầu Năm Góc sẽ cần một gói ngân sách bổ sung, và Quốc hội sẽ phải vay tiền để trả. Kho bạc Mỹ sẽ phát hành trái phiếu nhiều hơn. Cục Dự trữ Liên bang có thể sẽ phải in tiền để mua lại chúng, như họ đã làm trong các cuộc khủng hoảng trước. Tôi không tin vào câu "nợ công không quan trọng với Bitcoin". Trên thực tế, nợ công là kênh dẫn chính để thanh khoản chảy vào thị trường tài sản. Khi chính phủ vay nợ, họ bơm tiền vào hệ thống tài chính, và tiền đó phải tìm đến một nơi nào đó. Trong giai đoạn 2020-2021, khi chính phủ Mỹ bơm hàng nghìn tỷ đô la kích thích tài khóa, Bitcoin đã tăng từ 7.000 lên 60.000 đô la. Trong giai đoạn 2022, khi Fed tăng lãi suất và thắt chặt định lượng, Bitcoin giảm từ 47.000 xuống 16.000. Mối tương quan ấy không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. M2 toàn cầu và vốn hóa thị trường tiền mã hóa đã di chuyển song song với nhau trong hơn một thập kỷ. Cuộc chiến Iran chỉ là một biến số mới trong cùng một phương trình. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Có ba kịch bản. Thứ nhất, cuộc chiến kết thúc nhanh chóng và hóa đơn ở mức vừa phải. Khi đó, thanh khoản bổ sung sẽ ít hơn, và Bitcoin có thể tiếp tục biến động theo chu kỳ kinh tế thông thường. Thứ hai, cuộc chiến kéo dài, Mỹ buộc phải kích hoạt Đạo luật Sản xuất Quốc phòng để tăng cường sản xuất tên lửa. Điều này có nghĩa là chi tiêu chính phủ tăng lên, thâm hụt ngân sách mở rộng, và khả năng Fed phải nới lỏng tiền tệ sẽ tăng. Bitcoin – như một tài sản phi quốc gia – sẽ là một trong những người được hưởng lợi chính khi lạm phát tăng và lòng tin vào tiền pháp định suy giảm. Thứ ba, cuộc chiến lan rộng, đẩy giá dầu lên cao, gây ra suy thoái toàn cầu. Trong kịch bản này, mọi tài sản rủi ro – kể cả Bitcoin – sẽ giảm trong ngắn hạn vì các nhà đầu tư rút thanh khoản. Nhưng sau đó, khi các ngân hàng trung ương buộc phải cắt giảm lãi suất và bơm tiền để cứu nền kinh tế, Bitcoin có thể phục hồi mạnh hơn. Nhìn vào dữ liệu on-chain hiện tại, tôi thấy một sự phân kỳ thú vị. Dòng tiền stablecoin vào các sàn giao dịch đang tăng chậm lại trong khi dòng tiền rút ra khỏi ví Bitcoin dài hạn vẫn tiếp tục. Điều này gợi ý rằng các nhà đầu tư tổ chức vẫn đang tích lũy qua các quỹ ETF, nhưng các nhà đầu cơ bán lẻ đang tỏ ra thận trọng. Sự thận trọng này phản ánh sự không chắc chắn địa chính trị. Tuy nhiên, tôi đã nhìn thấy điều này vào năm 2020, trước khi đại dịch bùng phát: ai nắm giữ khi mọi thứ sụp đổ sẽ là người giàu nhất trong chu kỳ phục hồi. Bây giờ, hãy nói về góc nhìn phản trực giác. Trái với suy nghĩ thông thường rằng chiến tranh là tốt cho một tài sản trú ẩn an toàn như Bitcoin, tôi tin rằng chiến tranh thực sự có thể gây áp lực giảm giá lên Bitcoin trong ngắn hạn. Lý do rất đơn giản: chiến tranh tạo ra sự không chắc chắn, và sự không chắc chắn khiến các nhà đầu tư rút tất cả tài sản rủi ro – bao gồm cả tiền mã hóa – để chuyển sang trái phiếu chính phủ và vàng. Vàng đã tăng vọt kể từ khi xung đột Iran bắt đầu. Nhưng vàng không phải là Bitcoin. Vàng là một tài sản vật lý có nền tảng an toàn, trong khi Bitcoin là một tài sản kỹ thuật số có biến động cao. Dòng tiền rút khỏi Bitcoin trong các giai đoạn khủng hoảng không chỉ đến từ nỗi sợ, mà còn từ nhu cầu thanh khoản – các nhà đầu tư lớn cần bán tài sản có tính thanh khoản cao nhất để đáp ứng yêu cầu ký quỹ. Bitcoin ngày nay có tính thanh khoản cao hơn nhiều so với năm 2017, và do đó nó trở thành một trong những tài sản đầu tiên bị bán khi khủng hoảng xảy ra. Nhưng có một chi tiết mà hầu hết mọi người bỏ qua: các khoản chi tiêu quốc phòng bổ sung sẽ không biến mất vào không khí. Chúng sẽ trở thành nợ công, và nợ công sẽ được tiền tệ hóa. Nhìn vào lịch sử, mỗi lần chi tiêu quân sự tăng vọt do chiến tranh – Thế chiến thứ nhất, Thế chiến thứ hai, chiến tranh Việt Nam, chiến tranh Iraq – lạm phát đều tăng, và chính phủ đều phá giá tiền tệ của mình. Lạm phát là một hình thức thuế trá hình. Nó đánh thuế những người nắm giữ tiền mặt và trái phiếu, và chuyển tài sản sang những người nắm giữ tài sản thực – trong đó có Bitcoin. Do đó, trong dài hạn, một cuộc chiến kéo dài có thể là một chất xúc tác tăng giá mạnh mẽ cho Bitcoin, nhưng chỉ sau một đợt sụt giảm ngắn hạn do thanh khoản bị hút cạn. Tôi nhớ lại tháng 5 năm 2022. Terra Luna sụp đổ, quỹ đầu tư tôi tư vấn mất 2 triệu đô la. Tôi kiệt sức về mặt cảm xúc đến mức nghỉ việc trong sáu tháng. Trong thời gian đó, tôi ngồi trong một căn hộ nhỏ ở Bogotá và phân tích chu kỳ thanh khoản toàn cầu. Tôi nhận ra rằng sự sụp đổ của Terra không chỉ là sự cố của một giao thức tồi – mà là một dấu hiệu của sự thiếu thanh khoản. Vào năm 2022, Fed đang thắt chặt, M2 toàn cầu suy giảm, và các tài sản rủi ro không thể chịu được sự thiếu hụt thanh khoản đó. Terra chỉ là điểm vỡ đầu tiên. Điều tương tự có thể xảy ra lần nữa nếu chiến tranh Iran gây ra một cú sốc năng lượng toàn cầu, khiến các ngân hàng trung ương buộc phải tăng lãi suất để chống lạm phát, và khiến thanh khoản bị thắt chặt. Trong kịch bản đó, Bitcoin sẽ giảm đáng kể – có thể 30-40% – trước khi bắt đầu một chu kỳ tăng mới. Tôi không tin vào câu "crypto đã decoupling khỏi thị trường truyền thống". Decoupling chỉ là một ảo ảnh xuất hiện trong các giai đoạn thanh khoản dồi dào, khi các tài sản rủi ro được đẩy lên cùng nhau. Trong các giai đoạn căng thẳng, thanh khoản rút, tương quan trở nên rõ ràng: Bitcoin là một tài sản rủi ro beta cao, và nó di chuyển cùng với cổ phiếu công nghệ. Tuy nhiên, sau khi cuộc khủng hoảng đi qua, khi Fed bơm thanh khoản mới, Bitcoin có xu hướng phục hồi nhanh hơn, vì nó là một kênh hấp thụ thanh khoản nhạy cảm nhất. Hãy nói về dữ liệu cụ thể. Trước cuộc xung đột Iran, M2 toàn cầu đã tăng trở lại, từ mức thấp năm 2023. Chỉ số này tăng khoảng 4% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức tăng trưởng trung bình 7% trước đại dịch, nhưng đủ để duy trì một môi trường tài sản tích cực. Nếu chiến tiêu quốc phòng Mỹ tăng thêm 100 tỷ đô la – ước tính thấp cho một cuộc chiến kéo dài – thì thâm hụt ngân sách sẽ tăng từ 6% lên 7,5% GDP. Kho bạc sẽ phát hành thêm trái phiếu, và để tránh lãi suất tăng vọt, Fed có thể phải chấp nhận một đường cong lợi suất được kiểm soát, đồng nghĩa với việc in tiền ngầm. Đây chính là điều kiện tiên quyết cho một đợt tăng giá Bitcoin lịch sử. Nhưng đừng hiểu lầm tôi. Tôi không nói rằng chiến tranh là một điều tốt. Chiến tranh là thảm họa nhân đạo, và bất kỳ ai coi đó là một cơ hội đầu tư đều đang nhìn thế giới qua một lăng kính vô cùng lệch lạc. Điều tôi đang nói là: chiến tranh tạo ra những thay đổi về chính sách tiền tệ, và những thay đổi đó có tác động sâu sắc đến tất cả các tài sản tài chính, bao gồm cả tiền mã hóa. Nhà đầu tư thông minh sẽ không ăn mừng chiến tranh, nhưng họ sẽ quan sát các phản ứng chính sách. Câu hỏi chính không phải là "Liệu Mỹ có thắng Iran?" mà là "Liệu Fed sẽ phản ứng thế nào khi hóa đơn chiến tranh đến hạn?" Nhìn xa hơn, xung đột Iran có thể là một bước ngoặt trong cấu trúc tài chính toàn cầu. Khi Mỹ buộc phải lựa chọn giữa việc tài trợ cho chiến tranh và duy trì sự ổn định của đồng đô la, họ có thể sẽ làm cả hai bằng cách in tiền, nhưng điều này sẽ đẩy nhanh quá trình phi đô la hóa. Các quốc gia như Trung Quốc, Nga, và Ấn Độ đã và đang tăng cường dự trữ vàng và tìm kiếm các kênh thanh toán thay thế. Bitcoin, với tư cách là một tài sản không biên giới, không bị kiểm soát bởi bất kỳ quốc gia nào, trở thành một điểm đến tự nhiên cho những dòng tiền này. Trong bối cảnh này, tôi không ngạc nhiên khi thấy các quỹ đầu cơ vĩ mô bắt đầu phân bổ một phần nhỏ danh mục đầu tư vào Bitcoin như một khoản bảo hiểm chống lại sự mất giá của tiền tệ. Liên quan đến các sàn giao dịch, tôi nhớ lại quan điểm của tôi về Proof of Reserves. Khi các sàn giao dịch như Binance và Coinbase đưa ra các báo cáo chứng minh dự trữ sau sự sụp đổ của FTX, tôi không tin rằng chúng thực sự chứng minh được sự an toàn. Hầu hết các báo cáo này chỉ chứng minh một phần tài sản và thiếu kiểm toán liên tục. Trong một cuộc khủng hoảng, nếu các nhà đầu tư rút tiền ồ ạt, ngay cả các sàn giao dịch có vẻ an toàn cũng có thể sụp đổ. Vì vậy, trong bối cảnh chiến tranh và biến động vĩ mô, tôi khuyên các nhà đầu tư nên tự lưu ký tài sản của mình, đặc biệt là khi số tiền đủ lớn. Một điểm kỹ thuật nữa: chi phí chứng minh của ZK Rollup. Trong một môi trường lãi suất cao và thanh khoản thắt chặt, các giao thức Layer 2 – đặc biệt là những giao thức sử dụng zk-SNARKs – sẽ phải đối mặt với áp lực chi phí vận hành đáng kể. Chi phí chứng minh có thể là một gánh nặng tài chính thực sự khi gas tăng cao. Tôi đã nói điều đó từ giữa năm 2024, và tôi sẽ nhắc lại: trừ khi giá gas trở lại mức bull market, các nhà điều hành ZK Rollup đang chảy máu tiền. Trong một môi trường chiến tranh, nơi thanh khoản có thể bị thắt chặt, các giao thức này có thể bị tổn thương hơn nữa. Đây là một rủi ro kỹ thuật mà thị trường tăng giá hiện tại dường như đang bỏ qua. Tóm lại, tôi thấy một bức tranh phức tạp hơn là câu chuyện "chiến tranh làm tăng giá Bitcoin". Bức tranh thực sự là: chiến tranh làm tăng chi tiêu chính phủ, chi tiêu chính phủ làm tăng nợ công, nợ công buộc ngân hàng trung ương phải in thêm tiền, và in thêm tiền là chất xúc tác dài hạn cho các tài sản phi pháp định. Nhưng giữa các mắt xích đó có những nút thắt: phản ứng chính sách ngắn hạn, cú sốc thanh khoản, và sự thay đổi khẩu vị rủi ro. Các nhà đầu tư cần phải hiểu và định vị cho cả ba kịch bản. Nếu bạn hỏi tôi rằng cuộc chiến này có phải là điểm khởi đầu của một chu kỳ tăng giá mới không, tôi sẽ trả lời: hãy nhìn vào dòng tiền. Khi các gói chi tiêu quân sự được công bố, hãy nhìn vào M2, hãy nhìn vào đường cong lợi suất, hãy nhìn vào dòng stablecoin into exchanges. Đó là lúc sự thật sẽ lộ ra. Tôi kết thúc bằng một câu hỏi: Nếu kho tên lửa của Mỹ là thước đo sức mạnh của một đế chế, thì kho Bitcoin của bạn là thước đo cho điều gì? Sự kiên nhẫn? Niềm tin? Hay chỉ là sự tham lam? Hãy tự hỏi mình trong những ngày bom đạn này. Bởi vì khi tiếng súng ngừng, thị trường sẽ nói lên sự thật của nó – một sự thật được viết bằng những dòng thanh khoản rút ra và chảy vào, không phải bằng những dòng tweet khoe khoang. Tôi không tin vào câu "lịch sử không lặp lại nhưng vần điệu". Tôi tin rằng nó lặp lại một cách đau đớn chính xác, nếu bạn nhìn đủ kỹ. Cuộc chiến Iran, giống như mọi cuộc chiến trước đó, sẽ để lại một khoản nợ mới. Và khoản nợ đó sẽ có một cái giá. Những người hiểu được mối liên hệ giữa tên lửa và thanh khoản sẽ có lợi thế. Còn những người chỉ nhìn vào chiến tuyến sẽ bỏ lỡ cơ hội lớn nhất của thời đại này.