Hook
Con số 294. Đó là tổng số CASP đã đăng ký hợp lệ trên toàn EU tính đến tháng này. ESMA vừa công bố thêm 14 cái tên mới, bao gồm Ripple Payments Europe và vài ngân hàng truyền thống. Nhưng hãy nhìn vào tốc độ: lần trước là 21, lần trước nữa là 27. Bây giờ chỉ còn 14. “Licensing Slows” – tiêu đề đã nói lên tất cả. Tôi đã thấy đồ thị này vẽ ra trước khi ai kịp thở. Sự bùng nổ ban đầu đã qua, và thị trường đang bước vào giai đoạn lọc.
Context
MiCA – Markets in Crypto-Assets – là khung pháp lý toàn diện đầu tiên trên thế giới dành cho tiền mã hóa, có hiệu lực từ cuối năm 2024. Kể từ đó, mọi tổ chức muốn cung cấp dịch vụ lưu ký, giao dịch, chuyển tiền mã hóa trong EU đều phải đăng ký làm CASP dưới sự giám sát của ESMA. Tính đến nay, đã có 294 đơn vị được chấp thuận. Con số này nghe có vẻ lớn, nhưng hãy đặt trong bối cảnh: EU có 27 quốc gia thành viên, hàng nghìn startup crypto, và vô số ngân hàng đang dòm ngó thị trường này. Vậy tại sao tốc độ lại giảm? Liệu có phải thị trường đã bão hòa, hay quy trình đang siết chặt hơn?
Core
Nhìn vào danh sách mới nhất: Ripple Payments Europe là cái tên nổi bật nhất. Đây là công ty con tại Ireland của Ripple Labs, nổi tiếng với token XRP và giải pháp thanh toán xuyên biên giới. Việc họ đăng ký thành công đồng nghĩa với việc Ripple có thể hợp pháp cung cấp dịch vụ thanh toán bằng crypto trên toàn EU – một bước tiến lớn cho mảng payment truyền thống. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của các ngân hàng (chưa rõ tên cụ thể, nhưng thông tin từ nguồn cho thấy có ít nhất một ngân hàng) báo hiệu các tổ chức tài chính cổ điển đang chính thức bước vào sân chơi crypto, không chỉ qua quỹ đầu tư mà còn qua dịch vụ trực tiếp.
Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không phải là ai mới vào, mà là tốc độ chậm lại. Trong 3 tháng gần đây, số CASP mới giảm dần: từ 27 → 21 → 14. Nếu đây là xu hướng, thì cuối năm 2025 số lượng có thể chỉ đạt 350-370, thay vì bùng nổ lên 500 như kỳ vọng ban đầu. Nguyên nhân? Có ba khả năng: 1. Cạn kiệt nguồn cầu: Hầu hết các công ty crypto lớn đã đăng ký từ đợt đầu. Những đơn vị còn lại quy mô nhỏ, chưa đủ năng lực tài chính hoặc chuyên môn để đáp ứng yêu cầu khắt khe của MiCA. 2. Siết chặt hồ sơ: ESMA có thể đã nâng cao tiêu chuẩn thẩm định sau những vụ sụp đổ năm 2022-2023. Các hồ sơ mới bị từ chối hoặc yêu cầu bổ sung nhiều lần, kéo dài thời gian xử lý. 3. Hiệu ứng chờ: Một số ngân hàng và fintech lớn đang chờ hướng dẫn bổ sung từ ESMA về stablecoin và các sản phẩm phái sinh crypto, nên tạm hoãn nộp đơn.
Contrarian
Phần đông giới phân tích sẽ nói: “Tốc độ chậm lại là dấu hiệu thị trường trưởng thành, chỉ những đơn vị chất lượng mới trụ lại.” Tôi không đồng ý hoàn toàn. Thực tế, chậm lại cũng có thể là dấu hiệu của sự bất ổn định về chi phí tuân thủ. Hãy nhìn vào chi phí: để đạt được chứng nhận CASP, một công ty phải chi ít nhất 500.000 EUR cho luật sư, kiểm toán, bảo hiểm và nhân sự chuyên trách. Với startup nhỏ, đây là gánh nặng không nhỏ. Nếu số lượng đơn vị đăng ký giảm, điều đó có nghĩa là các startup đang bị đẩy ra ngoài thị trường, hoặc buộc phải sáp nhập với các bên đã có giấy phép. Hệ quả: thị trường EU sẽ bị chi phối bởi một vài gã khổng lồ (như Coinbase, Binance, Ripple) và các ngân hàng lớn, làm giảm tính cạnh tranh và đa dạng.
Tôi đã thấy đồ thị này vẽ ra trước khi ai kịp thở: khi chi phí tuân thủ vượt quá ngưỡng chịu đựng, làn sóng M&A sẽ bùng nổ. Các CASP nhỏ sẽ trở thành mục tiêu mua lại rẻ. Điều này từng xảy ra ở Mỹ với giấy phép BitLicense của New York – sau 5 năm, chỉ còn vài chục công ty trụ lại. EU đang đi theo vết xe đổ đó.
Takeaway
14 CASP mới không phải là con số đáng mừng hay đáng lo. Nó là tín hiệu cho thấy cuộc chơi đã chuyển từ “chạy đua đăng ký” sang “chạy đua tuân thủ”. Tôi đã thấy đồ thị chi phí tuân thủ tăng dần trong từng báo cáo tài chính của các công ty crypto niêm yết. Câu hỏi không phải là “ai sẽ được cấp phép tiếp theo”, mà là “ai sẽ có đủ tiền để giữ giấy phép đó trong 3 năm tới”. Bạn còn nhớ câu chuyện của Silvergate và Signature Bank không? Họ có giấy phép đầy đủ, nhưng vẫn sụp đổ vì không quản lý được rủi ro thanh khoản. Giấy phép không phải là tấm khiên. Hãy theo dõi danh sách các CASP bị hủy hoặc đình chỉ trong năm 2026 – đó mới là đồ thị thực sự đáng xem.
