Hook
Hồi tháng 8, quỹ đầu tư huyền thoại Pershing Square của Bill Ackman công bố 13F hàng quý. Một chi tiết nhỏ nhưng gây chú ý: họ tăng tỷ trọng Amazon lên vị trí thứ tư trong danh mục, đồng thời thanh lý toàn bộ vị thế Alphabet (Google). Ở một thị trường đang chìm trong sự hoảng loạn của AI và blockchain, động thái này không chỉ là một quyết định phân bổ vốn đơn thuần. Nó phản ánh một luận điểm đầu tư sâu sắc về cách AI đang thay đổi cục diện của hạ tầng điện toán, và điều này có ý nghĩa trực tiếp đến hệ sinh thái blockchain – nơi mà chi phí tính toán, lưu trữ và xác thực là yếu tố sống còn.
Context
Pershing Square là một trong những quỹ đầu cơ tích cực nhất trên Phố Wall. Bill Ackman nổi tiếng với những canh bạc tập trung và khả năng đọc vị dòng tiền dài hạn. Trong quý 2/2024, họ bán sạch cổ phiếu Alphabet (khoảng 3% danh mục) và tăng gấp đôi tỷ trọng Amazon, đưa cổ phiếu này lên vị trí thứ tư chỉ sau Berkshire Hathaway, Chipotle và Hilton. Điều đáng nói: Alphabet sở hữu Google DeepMind, một trong những phòng thí nghiệm AI hàng đầu thế giới, còn Amazon có AWS – nền tảng đám mây lớn nhất toàn cầu. Nhưng Ackman lại chọn Amazon thay vì Google. Vì sao?
Câu chuyện không chỉ nằm ở bảng cân đối kế toán. Nó nằm ở cách AI đang được kiếm tiền. Trong khi Google vẫn loay hoay với mô hình tìm kiếm đối thoại có thể phá vỡ doanh thu quảng cáo truyền thống, thì AWS của Amazon đã xây dựng một hệ sinh thái cho phép các công ty AI – từ startup đến Big Tech – thuê sức mạnh tính toán theo giờ. Và đối với blockchain, nơi mà các mạng lưới như Ethereum, Solana hay các Layer 2 đều phụ thuộc vào hạ tầng đám mây để vận hành node, lưu trữ dữ liệu và xử lý giao dịch, sự phát triển của AWS mang ý nghĩa sống còn.
Core
1. AWS và lợi thế 'mô hình trung lập'
Không giống như Google Cloud – nơi ưu tiên các mô hình Gemini của chính mình, AWS duy trì một chiến lược 'trung lập với mô hình'. Bạn có thể chạy Claude của Anthropic, GPT của OpenAI, Llama của Meta, hay bất kỳ mô hình mã nguồn mở nào trên AWS Bedrock hoặc SageMaker. Điều này giảm thiểu rủi ro khóa nhà cung cấp cho các doanh nghiệp. Trong lĩnh vực blockchain, các dự án thường xây dựng node trên AWS, gần 60% node Ethereum chạy trên hạ tầng đám mây, và AWS chiếm thị phần lớn nhất. Khi các giao thức DeFi và Layer 2 mở rộng, nhu cầu về tính toán phi tập trung – nhưng thực tế vẫn phụ thuộc vào đám mây tập trung – sẽ tiếp tục tăng. AWS đang đặt cược vào việc trở thành 'lớp hạ tầng' của cả AI lẫn blockchain, và Pershing Square nhìn thấy điều đó.
2. Google: AI đỉnh cao nhưng mô hình kinh doanh bị thách thức
Google DeepMind và Gemini là những công nghệ AI dẫn đầu thế giới. Nhưng vấn đề nằm ở cách kiếm tiền. Google Search vẫn là con gà đẻ trứng vàng với hơn 75% doanh thu đến từ quảng cáo. Khi AI tạo sinh cho phép người dùng nhận câu trả lời trực tiếp mà không cần nhấp vào link, doanh thu quảng cáo có thể bị xói mòn. Google đã tung ra SGE (Search Generative Experience) nhưng vẫn đang thử nghiệm các mô hình quảng cáo mới. Trong khi đó, các đối thủ như ChatGPT và Perplexity đang chiếm lĩnh thị phần tìm kiếm. Đối với blockchain, Google Cloud đang cố gắng cạnh tranh với AWS bằng các dịch vụ như Blockchain Node Engine, nhưng thị phần chỉ khoảng 10%. Sự thiếu hụt một hệ sinh thái 'trung lập' khiến Google khó thu hút các dự án blockchain muốn tránh phụ thuộc vào một gã khổng lồ AI cạnh tranh trực tiếp với họ.
3. Khả năng kiếm tiền từ AI: AWS thắng thế
AWS tạo ra hơn 100 tỷ USD doanh thu hàng năm, với mảng AI đang tăng trưởng trên 40% mỗi quý. Các dịch vụ như Amazon Bedrock và SageMaker cho phép khách hàng trả tiền theo lượt suy luận (inference) và đào tạo (training). Đây là mô hình 'bán xẻng' trong cơn sốt vàng AI. Trong khi đó, Google Cloud chỉ đạt khoảng 40 tỷ USD doanh thu, dù tăng trưởng nhanh hơn nhưng vẫn thua xa AWS. Với blockchain, việc vận hành node đòi hỏi chi phí tính toán ổn định. Các dự án như Solana, Avalanche hay Polygon thường xuyên sử dụng AWS để scale. Khi AI và blockchain kết hợp – ví dụ như các mạng lưới tính toán phi tập trung (Golem, Akash) hay các giao thức xác thực dữ liệu AI – nhu cầu về hạ tầng đám mây sẽ còn tăng. Pershing Square đặt cược rằng AWS sẽ là người hưởng lợi chính.
Contrarian
Tuy nhiên, có một góc nhìn phản trực giác: Liệu sự phụ thuộc vào AWS có phải là điểm yếu của blockchain? Nếu các dự án blockchain tập trung quá nhiều node trên AWS, tính phi tập trung bị ảnh hưởng. Một sự cố mất điện của AWS (như năm 2021) có thể khiến hàng loạt mạng lưới tê liệt. Một số dự án như Ethereum đang khuyến khích đa dạng hóa client và hạ tầng, nhưng thực tế vẫn còn xa. Nếu các quỹ đầu tư như Pershing Square đổ tiền vào AWS, điều đó có thể củng cố thêm sự tập trung hạ tầng – một nghịch lý đối với ngành công nghiệp đề cao phi tập trung. Hơn nữa, chính Google với Gemini và TPU có thể là lựa chọn tốt hơn cho các dự án blockchain cần hiệu năng tính toán cao (như zk-proofs). Nhưng thị trường chưa định giá điều đó.
Takeaway
Sự kiện Pershing Square không chỉ là một tin tức tài chính. Nó là một hồi chuông cho thấy giới đầu tư tổ chức đang coi hạ tầng đám mây có khả năng kiếm tiền từ AI là tài sản chiến lược. Với blockchain, bài học rất rõ: nếu bạn muốn tồn tại trong kỷ nguyên AI, bạn cần một lớp hạ tầng đám mây mạnh mẽ, nhưng đừng quên xây dựng khả năng phục hồi phi tập trung. Câu hỏi còn bỏ ngỏ: Liệu các giao thức blockchain có thể tự vận hành mà không cần AWS, hay sẽ mãi là nô lệ của những gã khổng lồ?
